Jana Beranová schrijft poëzie en proza. In 2008 kreeg ze de Erasmusspeld voor haar inzet voor de letteren en in 2009 – 2010 was... Een vluchthuis voor schrijvers in nood

Jana Beranová schrijft poëzie en proza. In 2008 kreeg ze de Erasmusspeld voor haar inzet voor de letteren en in 2009 – 2010 was ze stadsdichter van Rotterdam. Ze voelt zich betrokken bij het breekbare en de maatschappij. Ze juicht samenwerking met beeldend kunstenaars en musici toe. Verschillende van haar gedichten zijn geplaatst in de openbare ruimte.

Dichteres Jana Beranová is eruit. Na haar dood wordt haar woning in de Rotterdamse Provenierswijk een vluchthuis.
‘Voor schrijvers die in nood zijn, om op adem te komen.’

Haar keuze is begrijpelijk. Beranová kwam op jonge leeftijd zelf als vluchteling uit Tsjechië naar Nederland en werkte later als dichter onder meer voor Amnesty International.

De nalatenschap gaat naar ICORN, een internationaal netwerk voor vluchtelingen, dat tijdelijk onderdak en een vluchtplek biedt aan schrijvers die door hun werk gevaar lopen.

De Rotterdamse Stichting Verhalenhuis Belvédère krijgt het beheer over de woning.

Uitgestalde verzamelingen
De bijzondere woning ademt het leven van de dichteres. Op een overloop hangt een serie ingelijste kunstwerkjes met dichtregels van Beranová. ‘Dat was van een project met Henk van Wessem’, vertelt de inmiddels 88-jarige dichteres.

Elke dag, 584 dagen achter elkaar, maakte Henk een tekening en ik een dichtregel. Die hebben we drie maanden lang geëxposeerd in de Laurenskerk en verkocht. Wat overbleef, hebben we gedeeld.

Mijn deel hangt hier. ’ verzamelingen uitgestald; waterkruiken bijvoorbeeld, of stenen.’ Beranová:  ‘Ik reisde vroeger met een Eend en had altijd een schepje bij me. Overal zat ik in de grond te peuteren of ik wat los kon peuteren.

Zo begon het eigenlijk al. Bijzondere stenen gingen mee naar huis.’ Een collectie oude gereedschappen uit Groningen hangt in het trapgat. Lachend: ‘Ineens had ik gereedschappen, die ik eigenlijk nooit wilde verzamelen.’ Ernaast hangen vormen om chocolade te maken.

Inboedel intact houden
Kortom, alles in het huis heeft een verhaal. En Beranová wil niet dat haar mooie dichtbundels in de prullenbak verdwijnen. ‘Slechte boeken, of boeken die niets waard zijn, daar kan ik mee leven. Maar de dichtbundels die ik heb staan, mogen niet weg!

’ Met de schenking van haar woning bereikt Beranová dat haar inboedel intact blijft. ‘Ik zat maar te piekeren wat ik aan wie kon weggeven, zodat het niet verloren zou gaan.’ Die zorg is nu voorbij. ‘Ja, dat gevoel heb ik. Dat was ook de bedoeling. Maar de bedoeling was natuurlijk ook dat bepaalde dingen niet zomaar weggegooid werden.’ ‘Kijk, ik hang er niet aan. Ik ben helemaal niet hebberig.

Het gaat er bij mij omdat het een goede bestemming krijgt.’ Als het vluchthuis onverhoopt spaak loopt, heeft Beranová notarieel een tweede optie vastgelegd.

Twee goede doelen, Amnesty International en Vluchtelingenwerk, mogen dan alles verkopen. ‘Ja kijk, het leven is vergankelijk, dus dingen ook. Maar ze moeten goed besteed zijn.’