Voor de derde keer vond bij Zadkine de Keti Koti Dialoog Tafel plaats. De bijeenkomst werd georganiseerd door een betrokken werkgroep van docenten en bracht studenten, bewoners en leraren samen om met elkaar in gesprek te gaan over vrijheid, geschiedenis, identiteit en verbinding. De lange tafels waren volledig bezet.
De deelnemers gingen telkens in tweetallen met elkaar in gesprek. De avond begon met een indrukwekkend ritueel. Een koor zong een eeuwenoud lied dat is opgedragen aan de voorouders. Vervolgens kreeg iedereen een stukje mierikswortel om op te kauwen. De bittere smaak symboliseerde de pijn en het leed van de slavernij. Daarna bracht het koor een aangrijpend lied over een vrouw die op een plantage werkt, van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat.
Haar verdriet wordt bezongen in een beeld waarin haar tranen een grote plas vormen. Aansluitend smeerden de deelnemers elkaars polsen in met kokosolie, als symbool voor het verzachten van de pijn en het helen van oude wonden. De gespreksleidster vertelde hoe zij zich had laten inspireren door de Joodse vrijheidsmaaltijd, waarbij de uittocht uit de Egyptische slavernij wordt herdacht en wordt stilgestaan bij de betekenis van vrijheid en onvrijheid. Zij deelde ook persoonlijke ervaringen uit haar jeugd. Op school voelde zij zich gediscrimineerd en werd zij anders behandeld dan haar klasgenoten.
Thuis werd zij streng opgevoed, vanuit de overtuiging dat kinderen beschermd moeten worden tegen een vijandige buitenwereld. De jonge Sara ging zich pas op latere leeftijd verdiepen in de geschiedenis van de slavernij en de vraag: Waar kom ik vandaan? Ze vertelde hoe zij zich soms voelt alsof zij tussen twee werelden leeft.
Wereldburgers
Tijdens de eerste gespreksronde stond de vraag centraal: ‘Wanneer voel je je gezien?’ Een van de gesprekspartners, Cedric, hoogleraar Economie aan de Erasmus Universiteit, vertelde over zijn diploma-uitreiking. Ook hij had te maken gehad met vooroordelen en tegenwerking, maar hij ziet zichzelf vooral als wereldburger en laat zich daardoor niet uit het veld slaan.
Andere deelnemers herkenden zich in deze ervaringen. Een docent vertelde hoe haar gezin ooit naar Spanje emigreerde en daar eveneens met vooroordelen te maken kreeg. In de tweede gespreksronde werd gesproken over de momenten waarop mensen zich volledig geaccepteerd voelen. Veel deelnemers noemden hun liefdesrelatie of de waardering die zij van leerlingen ontvangen. De gesprekken gingen vervolgens over identiteit, burgerschap en de vraag of we onze vooroordelen niet vaker kunnen uitstellen totdat we iemand echt hebben leren kennen.
Er werd ook gesproken over burgerschapsonderwijs. Leggen scholen misschien te veel nadruk op verschillen in identiteit? Sommige lesmethodes kiezen juist voor het uitgangspunt van wereldburgerschap. Als mooi voorbeeld werd genoemd dat Zadkine werkt aan een kookboek waarin studenten en medewerkers hun favoriete gerecht en het bijbehorende familieverhaal delen. Zo ontstaat een verzameling van culturen die juist laat zien hoeveel mensen met elkaar gemeen hebben.
Luisteren naar elkaar
Gedurende de avond kwamen verschillende inspirerende uitspraken voorbij. Een daarvan bleef veel deelnemers bij: `Als je begrepen wilt worden, moet je eerst bereid zijn de ander te begrijpen.’ Ook werd benadrukt hoe belangrijk informele ontmoetingen en persoonlijke relaties zijn om elkaar werkelijk te leren kennen.
Aan het einde van de bijeenkomst klonk het bekende lied van Frank Boeijen: `Denk niet wit, denk niet zwart, maar in de kleur van je hart.’ Na een gezamenlijk dansje namen de deelnemers afscheid. De woorden van de directeur van Zadkine vormden een passend slot van de avond: een school moet niet alleen kennis overdragen, maar ook inspireren, verbinden en ruimte bieden voor ontmoeting.
De Keti Koti Dialoog Tafel liet opnieuw zien dat open gesprekken, persoonlijke verhalen en wederzijds respect bijdragen aan meer begrip voor elkaar. Juist door naar elkaars ervaringen te luisteren, groeit de verbinding tussen mensen met verschillende achtergronden.
